Çeşitleri, Tipleri

Kaçak Akım Röleleri, elektromekanik ve elektronik olmak üzere iki farklı yapıda üretilmektedir.
Elektromekanik cihazlar;
• Yardımcı gerilime ihtiyaç duymadan çalışırlar.
• Elektronik yükselteç devresi kullanmadığından, gerilim değişimlerinden etkilenmezler.
• Nötr hattındaki kesilmelerde bile besledikleri faz hattından oluşabilecek toprak kaçaklarına karşı koruma sağlar.
• İçlerinde elektronik malzeme kullanılmadığı için darbe gerilimlerine karşı dayanıklıdır.
• Sabit açma akımı ve açma süresinde üretilirler.
Elektronik cihazlar;
• Şebekeye bağlı kaynak ile elektronik devre tarafından kontrol edilirler.
• Yüksek akım geçen devrelerde kullanılabilir.
• Açtırma cihazından bağımsız olarak bağlanabilirler.
• Değişik açma akımlarına ve açma sürelerine ayarlanabilirler.
Kullanılacak yer ve ihtiyaç durumlarına göre Kaçak Akım Röleleri üç tipte üretilmektedir.
Kaçak Akım Devre Kesiciler (RCCB);
Aslında mekanik devre anahtarı olarak çalışan bir Kaçak Akım Rölesi olarak düşünülebilir. Sadece toprağa oluşabilecek bir kaçak akım durumunda devreyi kesecektir. Açma süresi, insan hayatına karşı olabilecek en düşük risk seviyesindedir.
Kaçak Akım Devre Kesiciler, aşırı yüklenmeleri yada kısa devreleri algılayamazlar ve bu gibi durumlarda devreyi açamazlar. Bu sebepten devrenin korunması için bir sigorta ilavesine ihtiyaç duyulmaktadır.
Aşırı Yük Korumalı Kaçak Akım Devre Kesiciler (RCBO);
Bu tip Kaçak Akım cihazları, yapılarında minyatür bir sigorta olacak şekilde tasarlanmışlardır. Bu sebepten ilave bir sigortaya ihtiyaç duymamaktadırlar ve kurulum maliyetini düşürmektedirler.
Toprak Kaçak Röleleri (CBR);
Bu tip Kaçak Akım cihazları endüstriyel ihtiyaçların karşılanması için üretilmektedirler. Üç fazlı sistemler ve yüksek değerli akımlar için uygundurlar. Kaçak akım eşik değeri ve açma süreleri genellikle ayarlanabilir ve farklı şalterlerle kullanılabilirler. Toprak kaçak rölesi, toprağa kaçak olduğunda şalterin devreyi keseceği şekilde çalışır.
Faz ve nötr iletkenleri toroidal bir transformatörün içinden geçerek taşıdıkları dengeli akımlarla manyetik alan oluştururlar. Normal şartlar altında faz ve nötr akımlarının vektörel toplamı sıfırdır. Hata durumunda toroid transformatör dengesizliği algılar ve röleye ayarlanmış olan eşik değerle karşılaştırma yapacağı bir sinyal gönderir. Röle, ayarlanmış olan eşik akım ve süre değerlerinin üzerine çıkıldığını algıladığında devreye girer.

Dalga Formlarına Göre Belirlenen Kaçak Akım Rölesi Sınıflandırılması
Kaçak Akım koruma cihazları, değişik dalga formlarında artık akımları algılama uygunluğu için farklılık gösterirler.
– AC Tipi, sadece alternatif akıma duyarlı
– A Tipi, alternatif ve yarı doğru ile doğru akıma duyarlı
– B Tipi, 1000 Hertz’e kadar alternatif, yarı doğru akım ve doğru akımda koruma sunar
– F Tipi, 50 yada 60 Hz aralığında frekans dönüştürücülerle, faz-nötr yada orta uçlu doğrultucularla alternatif akım / yarı doğru akımla beslenen, devreler için koruma sağlar

sekil18

AC tipi Kaçak Akım Röleleri, tüm sinüsoidal akım kullanıcılarının sistemleriyle uyumludur. 250 Amper’e kadar olan kalkınma akımlarıyla oluşabilecek şebeke gerilim darbelerine karşı (floresan lambanın devreye girmesi, X-Ray cihazları, bilgi işlem sistemleri) duyarlı değillerdir

A tipi Kaçak Akım Röleleri, 250 A tepe değerine kadar olan kalkınma akımlarına duyarlı değillerdir. Elektronik yada transformatör yardımıyla akım formu dönüştürülerek kontrol edilen elektronik donanımlar için (hız, sıcaklık, ışık yoğunluğu gibi) özellikle uygundur. Bu tür cihazlar, DC bileşenleri ile A tipi Artık Akım Anahtarının algılayabileceği titreşimli kaçak akımlar üretebilirler.

F tipi Kaçak Akım Röleleri, A tipi Kaçak Akım Rölelerinin bir uzantısı olarak bir fazlı bir fazlı invertör ve benzeri ekipmanların yükleri içindir. İstenmeyen açmalara karşı dirençli karakterize edilmiştir. F tipi Kaçak Akım Röleleri, 3000 A tepe değerine kadar olan kalkınma akımlarına duyarlı değillerdir.