Katodik Koruma Ölçümü

Katodik Koruma Ölçümü Nedir?

Katodik koruma ölçümü, toprak altında veya su içerisinde bulunan metal yapıların korozyona karşı korunma seviyesini belirlemek amacıyla yapılan teknik kontrol ve analiz sürecidir. Boru hatları, akaryakıt tankları, doğalgaz şebekeleri, çelik konstrüksiyonlar ve benzeri metal sistemler zamanla korozyona uğrayabilir. Bu durum hem ekonomik kayıplara hem de ciddi güvenlik risklerine yol açabilir.

Katodik koruma sistemi, metal yüzeyin elektrokimyasal reaksiyon sonucu aşınmasını önlemek için uygulanan bir koruma yöntemidir. Ancak sistemin etkin şekilde çalışıp çalışmadığı yalnızca düzenli katodik koruma ölçümü ile tespit edilebilir.

Bu ölçümler sayesinde yapıların korozyon riski analiz edilir, potansiyel değerleri kontrol edilir ve sistem performansı değerlendirilir.

Katodik Koruma Neden Gereklidir?

Metal yapılar doğal ortamda oksijen, nem ve toprak kimyası ile temas ettiğinde elektrokimyasal reaksiyon başlar. Bu reaksiyon sonucunda metal yüzeyde korozyon meydana gelir. Özellikle toprak altı boru hatlarında bu durum:

Gaz kaçaklarına
Akaryakıt sızıntılarına
Çevresel felaketlere
Patlama risklerine
Ekonomik kayıplara

neden olabilir.

Katodik koruma sistemi, metal yüzeyi katot haline getirerek korozyon oluşumunu engeller. Ancak sistemin yeterli potansiyel üretip üretmediği mutlaka ölçülmelidir.

Katodik Koruma Ölçümü Neden Yapılır?

Katodik koruma ölçümünün temel amacı, sistemin standartlara uygun şekilde çalışıp çalışmadığını belirlemektir. Yapılan ölçümler ile:

Boru-toprak potansiyel farkı ölçülür
Referans elektrot değerleri analiz edilir
Akım çıkışı kontrol edilir
Anot tüketim durumu değerlendirilir
Sistem sürekliliği test edilir

Bu kontroller yapılmadan sistemin koruma sağladığını varsaymak ciddi risk oluşturur.

Katodik Koruma Sistemleri Nelerdir?

Katodik koruma sistemleri iki ana gruba ayrılır:

1. Galvanik (Fedakâr Anotlu) Katodik Koruma

Bu sistemde çinko, magnezyum veya alüminyum gibi daha aktif bir metal, korunacak yapıya bağlanır. Aktif metal zamanla çözünerek ana yapıyı korur.

Avantajları:

Harici enerji gerektirmez
Basit kurulum
Küçük sistemler için uygundur

2. Dış Akım Kaynaklı Katodik Koruma (ICCP)

Bu sistemde doğru akım kaynağı kullanılarak metal yapı negatif potansiyele getirilir.

Avantajları:

Büyük boru hatları için uygundur
Kontrol edilebilir akım seviyesi
Daha uzun ömürlü koruma

Her iki sistemde de düzenli katodik koruma ölçümü zorunludur.

Katodik Koruma Ölçümü Nasıl Yapılır?

Katodik koruma ölçümü uzman ekipman ve teknik bilgi gerektirir. Ölçüm süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Ön İnceleme

Sistemin tipi, anot yerleşimi, doğrultucu ayarları ve proje bilgileri incelenir.

2. Referans Elektrot ile Potansiyel Ölçümü

Bakır/Bakır Sülfat (Cu/CuSO4) referans elektrot kullanılarak boru-toprak potansiyeli ölçülür.

Koruma kriteri genellikle:
-850 mV (Cu/CuSO4’e göre)

değerinin altında olmalıdır.

3. Akım Ölçümü

Doğrultucu çıkış akımı kontrol edilir. Aşırı veya yetersiz akım olup olmadığı analiz edilir.

4. IR Drop (Gerilim Düşümü) Analizi

Gerçek koruma potansiyelinin belirlenmesi için IR drop düzeltmesi yapılır.

5. Süreklilik Testi

Bağlantı noktalarında kopukluk veya temas problemi olup olmadığı kontrol edilir.

Katodik Koruma Ölçümünde Kullanılan Ekipmanlar

Profesyonel ölçüm için kullanılan başlıca ekipmanlar:

Referans elektrot (Cu/CuSO4)
Yüksek hassasiyetli dijital voltmetre
Toprak direnci ölçüm cihazı
Doğrultucu analiz cihazı
Veri kayıt sistemleri
Test box bağlantı ekipmanları

Ekipmanların kalibrasyonlu olması önemlidir.

Katodik Koruma Ölçüm Standartları

Katodik koruma ölçümleri ulusal ve uluslararası standartlara uygun yapılmalıdır:

TS EN 12954 (Gömülü veya su altı metal yapıların katodik koruması)
TS EN 13509
NACE SP0169
ISO 15589

Bu standartlar koruma kriterlerini ve ölçüm yöntemlerini tanımlar.

Hangi Yapılarda Katodik Koruma Ölçümü Yapılır?

Katodik koruma ölçümü aşağıdaki yapılarda uygulanır:

Doğalgaz boru hatları
Petrol ve akaryakıt boru sistemleri
Yer altı depolama tankları
Liman ve iskele yapıları
Çelik su boruları
Betonarme içindeki donatılar
Endüstriyel tesis metal altyapıları

Özellikle toprak altı sistemlerde düzenli ölçüm hayati önem taşır.

Katodik Koruma Ölçümü Ne Sıklıkla Yapılmalıdır?

Periyodik kontrol süreleri sistem türüne göre değişebilir ancak genel uygulama:

Yılda en az 1 kez genel kontrol
Kritik hatlarda 6 ayda bir ölçüm
Büyük boru hatlarında aylık doğrultucu kontrolü

şeklindedir.

Ayrıca devreye alma sonrası mutlaka başlangıç ölçümü yapılmalıdır.

Katodik Koruma Ölçüm Raporu Neleri İçerir?

Profesyonel bir ölçüm raporunda şu bilgiler yer almalıdır:

Tesis bilgileri
Ölçüm tarihi
Ölçüm noktaları
Referans elektrot tipi
Boru-toprak potansiyel değerleri
Doğrultucu çıkış voltaj ve akımı
IR drop düzeltme sonuçları
Standartlara uygunluk değerlendirmesi
Anot tüketim analizi
İyileştirme önerileri

Bu rapor denetimlerde ve teknik kontrollerde ibraz edilir.

Katodik Koruma Ölçümü Yapılmazsa Ne Olur?

Katodik koruma sistemi çalışmıyorsa metal yapı doğrudan korozyona maruz kalır. Bu durum:

Boru delinmeleri
Gaz ve yakıt kaçakları
Patlama riski
Çevre kirliliği
Yüksek onarım maliyetleri
Yasal yaptırımlar

gibi ciddi sonuçlar doğurabilir.

Özellikle doğalgaz ve akaryakıt hatlarında ölçüm yapılmaması büyük güvenlik riski oluşturur.

Katodik Koruma İyileştirme Yöntemleri

Ölçüm sonucunda sistem yetersiz bulunursa şu iyileştirmeler uygulanabilir:

Anot ilavesi
Doğrultucu ayarlarının düzenlenmesi
Kablo bağlantılarının yenilenmesi
Yalıtım kaplamalarının onarılması
Ek topraklama iyileştirmesi
Anot yatağı yenilemesi

İyileştirme sonrası tekrar ölçüm yapılmalıdır.

Katodik Koruma ile Korozyon Arasındaki İlişki

Korozyon, elektrokimyasal bir süreçtir. Metalin anot bölgelerinde çözünmesiyle gerçekleşir. Katodik koruma sistemi, metal yüzeyin tamamını katot haline getirerek bu süreci durdurur.

Ancak aşırı akım uygulanması da kaplama hasarına ve hidrojen gevrekleşmesine neden olabilir. Bu nedenle ölçüm ve doğru ayar kritik öneme sahiptir.

Katodik Koruma Ölçümünde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Referans elektrot doğru yerleştirilmelidir
IR drop dikkate alınmalıdır
Ölçüm noktaları düzenli aralıklarla seçilmelidir
Hava ve toprak koşulları analiz edilmelidir
Sistem kapalı ve açık devre ölçümleri yapılmalıdır

Sık Sorulan Sorular

Katodik koruma ölçümü zorunlu mu?

Altyapı ve enerji sektöründe standartlar gereği zorunludur.

Ölçüm sırasında sistem kapatılır mı?

Genellikle hayır. Ölçümler sistem çalışırken yapılır.

Potansiyel değeri kaç olmalıdır?

Genellikle -850 mV (Cu/CuSO4 referansına göre) altında olmalıdır.

Ölçüm ne kadar sürer?

Sistemin büyüklüğüne göre birkaç saatten birkaç güne kadar değişebilir.

Katodik koruma ölçümü, korozyona karşı en etkili savunma sisteminin performansını doğrulamak için yapılan hayati bir kontrol işlemidir. Ölçüm yapılmayan sistemlerde korozyon ilerler ve ciddi güvenlik riskleri ortaya çıkar.

Düzenli ölçüm, doğru analiz ve standartlara uygun değerlendirme sayesinde metal altyapılar uzun yıllar güvenle kullanılabilir. Katodik koruma sistemi kurmak kadar, sistemin düzenli ölçüm ve kontrolünü yapmak da büyük önem taşır.

Hemen Teklif Al Diğer Hizmetler